Attitude

1.1) De docent is een lerende en innoverende professional

1.1.1) De docent toont aan dat hij een lerende professional is die zelfstandig, creatief en kritisch gebruik maakt van de (nieuwe-) mogelijkheden van ICT bij leren, lesgeven en organiseren van onderwijs.

1.1.2) De docent toont aan dat hij beschikt over de overtuiging dat betekenisvol onderwijs vraagt om beargumenteerde inzet van ICT en is in staat om de verworvenheden en beperkingen van technologie te herkennen en te integreren in betekenisvol onderwijs.

Tijdens mijn lessen maak ik gebruik van verschillende digitale hulpmiddelen die mij ondersteunen in het activeren van voorkennis, samenwerkend leren of kennisoverdracht. Onder deze tekst twee voorbeelden van digitale hulpmiddelen die ik regelmatig gebruik bij de start van mij lessen.

Het gebruik van PowerPoint probeer ik echter wel te minimaliseren tot maximaal 15 minuten, ik noem het altijd een flitscollege. Wat ik in ieder geval wil voorkomen is dat ik een voor langere tijd sta de ‘zenden’ en dat mijn studenten alleen kunnen consumeren. Het flitscollege heeft als doel te prikkelen en te enthousiasmeren en is doorgaans het vertrekpunt van mijn les.

Nearpod

Naast het gebruik van PowerPoint en Kahoot ben ik een groot fan van de applicatie Nearpod. Deze online tool biedt ontzettend veel mogelijkheden om te presenteren, formatief evalueren, gebruik van quizvormen en integreren van verschillende bestandstypen en online videomateriaal. Eigenlijk teveel mogelijkheden om hier te beschrijven. Onlangs hebben we bij ROC Friese Poort de mogelijkheid gekregen om een premium account te gebruiken! Een fantastische keuze omdat ik als premium gebruiker nog meer functionaliteit en opslagruimte kan benutten.

Nearpod biedt de mogelijkheid om op verschillende manieren interactiviteit te integreren in de les. Als docent kan ik er voor kiezen om Nearpod dia’s te zenden naar de studenten óf ik kan de studenten zelf door de Nearpod presentatie laten navigeren, dit wordt een student paced Nearpod session genoemd. De student paced variant is ideaal ter voorbereiding op een les en kan ingezet worden in een flipping the classroom les structuur. Na het voltooien van een Nearpodsessie kan ik als docent een rapport inzien met de behaalde resultaten per student.

Microsoft OneNote

Voor het vormgeven van een digitale en online leeromgeving gebruik ik de laatste jaren de Microsoft Office applicatie OneNote. Deze online omgeving zorgt voor een overzichtelijke structuur waarin leertaken en achtergrondinformatie eenvoudig in combinatie geplaatst kunnen worden. Door middel van hyperlinks kunnen de verschillende onderdelen (secties en pagina’s) aan elkaar verbonden worden.

Zelfregulerend leren

Tegenwoordig is er een oerwoud aan digitale hulpmiddelen te vinden. De kunst is volgens mij om als docent een keuze te maken In de hulpmiddelen die je effectief in kan zetten. Effectief inzetten wil wat mij betreft zeggen dat ik goed kijk wat voor kansen een digitaal hulpmiddel kan bieden. Digitaliseren van mijn onderwijs is dus geen doel op zich maar een middel waarmee ik vooral probeer het leren zichtbaar te maken, beter geformuleerd nog: het denken zichtbaar te maken. Ik ben van mening dat digitale tools een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan het leren te leren (metacognitie), daarmee doel ik op het ontwikkelen van vaardigheden die studenten kunnen helpen hun leertaak uit te voeren.

Een voorbeeld uit mijn onderwijspraktijk is de manier waarop ik Nearpod gebriuk om studenten te ondersteunen in het zelfregulerend leren. Dit doe ik door middel van een student paced Nearpod die is opgebouwd volgens de drie fasen van van zelfregulerend leren volgens Zimmerman (2000). Tijdens de laatste fase van het zelfregulerend leren staan evaluatie en reflectie centraal. Door een Nearpodsessie af te sluiten met een Microsoft Forms formulier kan ik achteraf de evaluatie en reflectie per student monitoren. Deze informatie is mijn vertrekpunt voor de volgende les en de basis voor vakdidactische en pedagogische coachgesprekken (Potiek & Verbaan, 2020) waarin ik studenten ondersteun en coach in het verwerven van cognitieve en metacognitieve vaardigheden. Hieronder heb ik een voorbeeld opgenomen van een les ondersteunende Nearpod met evaluatie en reflectie in Microsoft Forms.

1.2) De docent is een flexibele en adaptieve professional.

1.2.1) De docent toont aan dat hij kan inspelen op onderwijskundige veranderingen en behoeften met betrekking tot het gebruik van ICT.

1.2.2) De docent toont aan dat hij initiatieven neemt in het gebruik van ICT om zo sociale- en crossculturele vaardigheden te bevorderen.

Naast digitalisering op didactisch gebied hebben we de afgelopen jaren ontzettend goed geleerd hoe we door middel van videoverbinding en afstandleren een deel van ons onderwijs vorm kunnen geven. Ik zeg niet voor niets, een deel van ons onderwijs, want het middelbaar beroepsonderwijs heeft natuurlijk ook een grote praktische component. Niet alleen lopen studenten stage in de beroepspraktijk, ook op school probeer ik mijn onderwijs dusdanig in te richten dat theorie gekoppeld kan worden aan een praktische handeling. En hoe we het ook wenden of keren, niet alle praktische handelingen zijn via een videoverbinding goed over te brengen of te leren. Los van de praktische kant van dit verhaal wil ik nog opmerken dat het persoonlijke contact minstens zo belangrijk is voor de socialisatie en voor de persoonsvorming van de studenten In het middelbaar beroepsonderwijs. Als er een ding is wat we hebben kunnen leren uit de afgelopen jaren van de Corona pandemie dan is dat volgens mij dit gegeven.

Tijdens de verschillende lockdowns ten gevolge van de Corona pandemie heb ik geleerd hoe ik een online les vorm kan geven, hiervoor heb ik veelal gebruik gemaakt van een combinatie van Teams videobellen en de interactiviteit van Nearpod. Hoewel het online onderwijs ontzettend veel beperkingen kent, zeker op sociaal gebied, ben ik van mening dat de combinatie PowerPoint-Nearpod tijdens de lockdowns prima zijn werk heeft gedaan. Onderstaande video’s komen voort uit de de perioden waar we in lockdown zaten. Het linker filmpje is gemaakt door een vierdejaars verpleegkunde student en ondanks dat de lessen online gevolgd zijn heeft deze studente een kwalitatief en hoogwaardig product afgeleverd waarin zij een casus uitwerkt door middel van klinisch redeneren. Het rechter filmpje toont een online lesfragment waarin ik problemen in de circulatie bespreek met de studenten. Dit is een onderdeel van de lessenreeks klinisch redeneren in de acute zorg.

1.3) De docent is een reflecterende en onderzoekende professional.

1.3.1) De docent toont aan op methodische wijze ICT-gebruik te analyseren om zo systematisch verbeterpunten in zijn lespraktijk toe te passen en te beoordelen op effectiviteit.

Het analyseren van mijn lessen doe ik doorgaans door feedback te vragen aan mijn studenten. Dit doe ik soms fysiek en in de les met behulp van een Prowise bord door het maken van een mindmap. Maar soms maak ik ook gebruik van Microsoft Forms voor het verzamelen van data die een bijdrage kan leveren aan het vormgeven van mijn onderwijs. Een mooi voorbeeld hiervan is denk ik de vragenlijst naar aanleiding van uitstelgedrag bij een groep derdejaars verpleegkunde studenten. Deze groep vond het lastig om te starten met de examens en voorbereidende opdrachten en ik was mentor van deze klas. Ik merkte dat studenten begonnen achter te lopen met mogelijke studievertraging tot gevolg. Reden om een vragenlijst op te stellen om te ontdekken welke oorzaken ervoor zorgden dat studenten het starten met een examen uitstelden. Onderstaand link verwijst door naar de vragenlijst die ik heb gebruikt om het uitstelgedrag in kaart te brengen:

https://forms.office.com/Pages/AnalysisPage.aspx?AnalyzerToken=7iq7bbzt9XJ82jE1JC6Cj5oqusXYlyMD&id=AvgTku57zU6Le0QxCxVsqqWjbChgBQ1IgQT37goHzFhUQ1AySVNHRFhLUVFPRFY5WlM0QVFOTThKMi4u

1.3.2) De docent toont aan dat hij zoekt naar (interdisciplinaire) samenwerking met collega’s die in een vergelijkbare situatie rondom ICT en onderwijs verkeren.

In het zoeken naar manieren om online onderwijs vorm te geven heb ik behoorlijk wat uren uitgeprobeerd en getest. Omdat ik het leuk vind om digitale hulpmiddelen uit te proberen is het voor mij redelijk eenvoudig om te ontdekken hoe een applicatie werkt, iets met intrinsieke motivatie. Eerlijk gezegd valt het mij dikwijls tegen hoe de studenten tegenwoordig presteren als het gaat om basis digitale vaardigheden. De digitale generatie is minder digitaal vaardig dan gedacht. Het schijnt dat de lockdowns ten aanzien van het verwerven van digitale basisvaardigheden een positieve invloed hebben gehad (Kennisnet, 2021).

Niet iedere collega is even digitaal vaardig als de andere, zeker in het begin van de Corona pandemie hebben we moeten uitproberen en leren. Gaandeweg ontwikkelden we een manier om online les te geven en de functionaliteiten binnen de verschillende applicaties zijn continu door ontwikkeld. In onderstaand filmpje laat ik zien dat ik een collega help bij het vinden van oplossingen voor haar online les.

1.4) De docent is een samenwerkende professional.

1.4.1) De docent toont aan dat hij opgedane ICT kennis en vaardigheden met andere docenten (binnen of buiten de school) kan delen om zo nieuwe kennis te construeren.

1.4.2) De docent ondersteunt en motiveert collega’s en leerlingen in hun ICT ontwikkeling.

Bronnen

• Potiek, S., & Verbaan, A. (2020). De zesde rol van de leraar (4e druk). CPS Onderwijsontwikkeling en advies.
• Stichting Kennisnet. (2021, 30 juni). Vaardigheden van leerlingen en studenten bij afstandsonderwijs. Kennisnet. Geraadpleegd op 16 maart 2022, van https://www.kennisnet.nl/vaardigheden-van-leerlingen-en-studenten-bij-afstandsonderwijs/
• Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive perspective. In M. Boekaerts, P. R. Pintrich & M. Zeidner (Eds.), Handbook of self-regulation (p. 13–40). San Diego, CA: Academic Press.